Džamija Muhammeda Alija

www.islam-iman.com – Iako napravljena nakon odlaska Osmanlija, Muhammed Alijeva džamija je najljepša i  najveća džamija u osmanlijskom stilu napravljena u Kairu. Pošto je smještena u krugu Salahudinove tvrđave koja inače dominira Kairom, a povrh toga je krase dvije munare visoke 82 metra, Muhammed Alijeva džamija je i najuočljivija i najpoznatija kairska džamija. Stoga ne treba da čudi da se na novčanici od dvadeset funti nalazi upravo slika te džamije. Ono što je čini posebno značajnom za nas je činjenica da je njen arhitekta, graditelj bio Jusuf Bošnjak, naš zemljak.

Džamija je dobila ime po njenom pokrovitelju Muhammedu Ali-paši, valiji osmanlijskog Egipta i Sudana koji se odmetnuo od centralne vlasti i uspostavio svoju samostalnu vlast nad tim dvjema pokrajinama u periodu između 1805. i 1848. godine. Muhammed Ali je džamiju posvetio svome najstarijem sinu Tusun-paši koji je 1816. godine u 22-godini preselio na Ahiret. Početak gradnje džamije pada u davnu 1830. godinu. Iako je do 1848. godine i povlačenja Muhammeda Alija sa vlast zbog senilosti bila skoro završena, njena izgradnja je upotpunjena tek 1857. godine u vrijeme vladavina Said-paše (1854-1863). Muhammed Ali je po svojoj smrti 1849. godine prvobitno ukopan u Havš el-Baša, svojoj porodičnoj grobnici, da bi njegovo tijelo Said-paša 1857. godine prebacio u turbe smješteno u dvorištu džamije. Turbe, zajedno sa tijelom Muhammed Alija je kasnije prebačeno u unutrašnjost džamije, tačnije u desni ćošak od vrata koja vode u džamijsko dvorište.

Kao mjesto za gradnju džamije izabran je lokalitet stare mamelučke zgrade koja je poslužila kao dobra osnovica. Džamija je izgrađena po ugledu na poznatu istanbulsku Jeni džamiju. Međutim, prije nego što je kompletirana, Abbas I (1848-1854) je uzeo alabasterske pločice za gornjih zidova kako bi ih iskoristio za gradnju svoje palate. Kao zamjena postavljena je drvenarija obojena da izgleda kao mramor. Stoga ne treba da čudi da je kralj Fuad (1917-1936) pokrenuo njenu restauraciju 1931. godine, potaknut ruševnim stanjem džamije, tako da je njena obnova konačno završena 1939. godine u vrijeme vladavine Faruka II (1936-1952). Tako je nakon više od stotinu godina ova džamija zasijala svojim, samo njoj sopstvenim sjajom.

Zanimljivo da, iako se odvojio od Osmanslijskog carstva, Muhammed Ali je napravio džamiju koja u potpunosti odiše osmanlijskim stilom. No, pošto je poznato da je 1832. godine zamalo srušio Osmanlijsko carstvo, koje je opstalo zahvaljujući intervenciji evropskih sila, možemo pretpostaviti da je gradnjom ove džamije namjeravao sebe pripremiti za eventualno preuzimanje Istanbula i sultanske krune. Ono što dodatno potkrepljuje ovu tvrdnju je činjenica da je Muhammed Alijeva džamija napravljena u stilu samo rezervisanom za džamije koje su pravili osmanlijski sultani.

Džamijom dominira kupola čiji dijametar (prečnik) iznosi 21 metar, koja je okružena sa četiri manje i četiri polukupole. Džamija je visoka 52 metra i dodatno je krase dvije vitke munare visine 82 metra. Enterijer džamije gradi kvadrat dimenzija 41 sa 41 metar, što znači da površina unutrašnjosti iznosi 1681 m2. Upravo ovaj stil koji čini osobenim dvije munare, glavna kupola sa manjim kupolama i polukupolama je bio rezervisan samo za osmanlijske sultane, jer je njime sultan pokazivao svoj autoritet u carevini.

Ispred džamije se nalazi dvorište površine 2500 m2, odnosno dimenzija 50 sa 50. Ograđeno je nadsvođenim arkadama, pokrivenim kupolama, koje stoje na studobovima. U sredini sjeverozapadnog reda arkada nalazi se mesingani sat, koje je Muhamed Ali dobio od francuskog kralja Luja Filipa 1845. godine u zamjenu za luksorski obelisk koji se sada nalazi u jednoj pariškoj palati.

Glavni materijal koji je korišten u gradnji ove džamije je krečnjak. Unutrašnjost džamije do visine od 11,3 metra, popločana je alabasterom, kao i dvorište ispred džamije. Mihrab je pokriven polukupolom. Džamija ima dva minbera. Jedan ogromni, malo odaljen od mihraba, i jedan manji, odmah s desne strane mihraba. Džamija ima tri ulaza sa svake svoje strane, osim naravno s strane gdje je kibla. Glavna kupola uzdiže se iznad četiri luka koja stoje na velikim stubovima koji drže cijelu konstrukciju džamije. Sve kupole su obojene i ukrašene reljefima s motivima.

Na kraju, ne preostaje mi ništa drugo nego preporučiti svim onima koji se nađu u Egiptu, bilo da su starosjedioci, strani studenti ili turisti da posjete ovo remek djelo našeg bošnjačkog graditelja, Jusufa Bošnjaka. Ovaj apel je, naravno, posebno upućen posebno Bosancima.

Priredio: Jusuf Džafić (Al-Azhar)

Obrada: islam-iman.com

Komentari

komentara